Tôi không giỏi giang tài cán, nhưng từ nhỏ lại có sở thích đọc sách. Chị hai tôi trêu, tại trong máu thiếu… chữ. Vụ này rất khó lý giải, nhưng tóm lại, cứ thấy sách trong phạm trù chuyên môn là tôi muốn đọc liền.
Ngày xưa, tôi học cấp 3 ở ngôi trường khá bự dưới thị trấn, gần trường có một cửa hàng cho thuê sách cũ. Sách cũ với cô học trò nhà nghèo tôi vẫn là điều xa xỉ.
- Hôm nay vô tiệm sách cũ với tao nha? - Ngàn rủ.
- Cái gì? Trời sắp hè mà có bão á?
- Bỏ kiểu nói móc họng đi nghen nhỏ. Bà chị tao đi học nghề may nhưng mỗi lần về đều hỏi sách. Tao bảo mình làm gì có cuốn nào ngoài mấy cuốn sách giáo khoa. Bả chửi liền, đi học không đọc sách trong đầu sẽ thiếu chữ. Nên hôm nay tao quyết thuê sách cho bả đọc, để mình khỏi bị bà chị mọt sách kiềng riềng mà phần ba mẹ cũng dễ moi tiền. Một mũi tên trúng hai đích.
Ồ, “mũi tên trúng hai đích”, câu nói “ma lanh” của con bạn làm tôi nảy tâm ý ăn lườn. Tôi chọn luôn hai tập Quê mẹ của Thanh Tịnh và Nắng trong vườn của Thạch Lam, nói rất tha thiết rằng:
- Hai cuốn này hay lắm, đem về cho chị Ánh Dương đọc. À, mà đọc một quyển cất một quyển phí lắm. Hay bà đem Quê mẹ cho chị đọc, rồi sẽ đổi Nắng trong vườn sau khi tui đọc xong. Yên tâm, tui đọc hay sẽ kể bà nghe để báo cáo với bà chị đáng kính.
- Thôi khỏi, để tao tự đọc!
Ôi dào, con bạn xưa giờ nói chuyện không thấy từ nào thuộc trường từ “sách” nhưng nay lại xung phong đọc sau câu khích tướng rất bâng quơ của tôi. Tôi đắc chí cười hi hí…
Và như thế, tôi đã “bước những bước thật nhẹ nhàng” vào văn Thạch Lam như cái cách ông đã bước vào làng văn hiện đại. “Dưới bóng hoàng lan”, “Cô hàng xén”, “Nắng trong vườn”… Kỳ lạ, mỗi khi đọc những câu văn như lời thủ thỉ nhưng có sức ám ảnh lớn, tôi đã biết lắng nghe tôi, nghe xung quanh và tìm kiếm cái đẹp. Sách cũng có tinh chất gây nghiện. Đọc và thấm được một quyển, lại muốn đọc nữa và hơn nữa. Tôi mang sách ra vườn nhà nội Tám (nội thứ của Ngàn, cho chúng tôi trọ học), nằm vắt vẻo trên tàng cây vững vàng như chiếc ghế tựa, để mặc những hạt nắng vàng lấp loáng rải lên người mà đọc. Có những câu văn chạm vào đáy tim, tôi thấy tâm hồn như vỡ ra cùng nắng.
- Mày cứ phơi nắng mà đọc sách, coi chừng nó háp đen trạy như bà già luôn đó.
- Nếu nắng làm người ta xấu đi sao ba mẹ bạn lại lấy tên Ánh Dương đặt cho con.
- Thua cái mồm năm miệng mười của mày. Ngàn nói rồi đi xem ti-vi, bạn ấy bảo không muốn làm kiếp mọt sách như tôi, như chị Ánh Dương. Mọt sách cũng là một loại thương hiệu mà, tôi hất mặt cười hi hi rồi chuyện đứa nào đứa đó tiếp tục làm.
Chẳng giống tôi, Ngàn thích ngủ, sợ nhất bị nắng chui vào cửa sổ kêu dậy đi học. Mấy đứa trong lớp biết tôi có quyển sổ tay sưu tầm những câu văn về nắng thì kêu “đại lãng mạn”; Ngàn đính chính: “đại lãng xẹt” mới đúng. Tôi cười kiểu rất “thách thức” rồi tuyên bố: thì bà cứ lãng mạn đi, để tui với chị Ánh Dương “lãng xẹt” cho có chị có em.
Tôi với Ngàn thân nhau nên nói giỡn rất thoải mái, chẳng phải kiêng dè gì ráo trọi. Cũng kỳ, hai đứa học hành không cùng sở trường, tính tình cũng khập khiễng nhưng chơi với nhau rất hợp. Càng lạ hơn tình cảm tôi dành cho chị Ánh Dương. Chẳng biết gì về chị ngoài mãn 12 đi học nghề chứ không học chữ nữa nhưng tôi thấy gần gũi và yêu mến. Ban đầu tôi quen chị qua lời kể của Ngàn nhưng sau đó, sách đã trở thành cầu nối của tôi và chị. Hồi đó, tôi vui mừng nghĩ mình là cô học trò hạnh phúc nhất thế gian khi có nhà tài trợ Ánh Dương. Tôi được chị tin tưởng giao nhiệm vụ chọn sách và được đọc ké thoải mái. Không tốn một đồng xu nhưng tôi đã lần lượt đọc những quyển sách mình thích ở kho sách cũ trước trường, sự kiện đó sau này trở thành ký ức đẹp đẽ nhất của thanh xuân tôi.